İdeal Toplum 9 Bin Yıl Önce Bu Topraklardaydı: Çatalhöyük’te Hükümetsiz ve Eşit Yaşam

İdeal Toplum 9 Bin Yıl Önce Bu Topraklardaydı: Çatalhöyük’te Hükümetsiz ve Eşit Yaşam

9000 bin yıl önce  kadın ve erkek eşitliğinin var olduğu, sanatın filizlendiği, hükümete ve silahlı güce ise ihtiyaç duyulmadığı ikâmetgâh yeri Çatalhöyük 1958 yılında İngiliz kazıbilimci  James Mellaart kadar keşfedildi.

Keşif, Mezopotamya açık havada kalan bölgede ilk defa yerleşik hayata geçildiğine dair kanıt bulunması açısından oldukça önemli. Çünkü bu durum Anadolu’yu dünyanın en eski medenilik merkezlerinden biri haline getirdi. 

Kazı çalışmalarının başladığı günden bu yandan elde edilen bilgiler ışığında geçmişe ‘kısa’ bir gezi yapalım…

Konya’nın Çumra ilçesinde bulunan Çatalhöyük, kendini ‘Anadolu aşığı’ olarak tanımlayan İngiliz kaşif James Mellaart tarafından 1958 yılında keşfedildi. Kazılar ilk olarak 1961-1965 yılları aralarında gerçekleştirildi ve Anadolu’da neolitik döneme ait izler gün yüzüne çıkmaya başladı.

8 bin kişinin yaşadığı şehirde elde edilen bulgular merkezileşmiş hiyerarşik bir yapının olmadığını ortaya koyuyor

Savaşsız, uzlaştırma içinde hayat: Bu yargının sebebi ise, şehri korumaya niyetlenmek için sur yapı edilmemiş olması ve yapıların duvarlarında da herhangi bir yıkım izine rastlanmaması

Ilk harita ve duvar devlete ait tartışması

1963 yılında yürütülen çalışmalarda Hasan Dağı’nın da yer aldığı bir çizime rastlandı. Çizimlerin harita mı yoksa görüş devlete ait mi olduğu tartışmaları da beraberinde getirdi. Arkeolog Stephanie Meece noktaların, evleri süsleyip püslemek için kullanılmış leopar motifi olabileceğine uyarı çekti. Mellaart da çizimi birincil incelediğinde leopar derisinden bir kıyafet olduğu biçiminde yorumlamıştı.

Hasan Dağı’ndaki volkan patlamasının ‘resme’ işlenmesi

Waikato ve Hacettepe Üniversitesi’nin ortak çalışmasıyla, figürlerin duvara işlendiği zamanda Hasan Dağı’nda patlama olup olmadığı araştırıldı. Dağdan alınan numunelerin incelenmesiyle günümüzden yaklaşık 7000 sene önce bir patlama yaşandığı tespit edildi. Doğal olarak çizimler, patlamanın Çatalhöyük’te yaşayan millet kadar gözlenebildiğine işaret ediyor. Merak edenler için resim / harita Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenmekte.

Evler bitişik düzen yapı edildiğinden ve sürekli olarak yeni yapılar eklendiğinden şehirde herhangi bir sokak bulunmuyor. Doğal olarak evlere giriş çıkışlar ve ulaşım damlar üstünde sağlanıyordu

Sanatsal imal evlerin duvarları üzerinde icra ediliyordu, bu sebeple çizimler deforme olmadan günümüze dek gelebildi. bununla birlikte evler hem mezarlık ayrıca de tapınak olarak kullanılıyordu

Çizim: De Agostini Picture Library

Dünyanın dokunmuş birincil bez parçası kazılarda gün yüzüne çıkıyor

1993’ten bu yana kazıya başkanlık eden Ian Hodder keşifle ilgili “Çok ince dokunmuş olan bu keten parçası, büyük ihtimalle Orta Anadolu’ya Doğu Akdeniz’den gelmiştir. Neolitik dönemde Orta Doğu’da gerçekleşen uzun mesafeli ticarette obsidyen ve deniz kabuklarının takas yapıldığı şimdiden beri bilinmekteydi” diyor.

Neolitik dönem çiftçilerinin arı ürünlerini kullandığına dair en eski delil yeniden Çatalhöyük’ten

Kimya Profesörü Richard Evershed liderliğinde 150 ayrı kazı alanından çıkarılan 6 bini aşkın kimyasal bileşim incelendi. Çatalhöyük’te yer alan ve M.Ö. 7000 yılına tarihlenen çömleklerde ise balmumu kullanıldığı tespit edildi. Bu da Neolitik dönem çiftçilerinin arı ürünlerini kullandığına dair en eski delil olarak kayıtlara geçti.

Çatalhöyük 2012 yılında, tarihi keşfi gerçekleştiren James Mellaart’ın ölümünden takriben bir ay önce UNESCO ‘Dünya Mirası Listesi’ne alındı

1993 yılında ikinci perdesi aralanan ve Prof. Dr. Ian Hodder başkanlığında yürütülen kazı çalışmalarının 2018 yılında noktalanması bekleniyor

Çatalhöyük bize ne anlatıyor?

İnsan evladının geçmişine damgasını vuran ilklerin yaşanmış olmasının yanında Çatalhöyük’ün gerçekten bize izah etmek istediği, insani yönü ağır basan değerler var. Cervantes’in Don Kişot’unda geçen ‘Altın Çağ’ı yaşamış dostça toplum olarak görebiliriz Çatalhöyük’ü. Ve bugün, elimizdeki bulgular ışığında diyebiliriz fakat suç işlenmiyor, dolayısı ile bir güvenlik gücüne gereksinim değil.

Yine cümbür cemaat kendine yetebildiği için, herhangi bir tekelleşme laf konusu yok, küçük eksiklikler değiş tokuş yöntemiyle sağlanıyor. Savaşçı bir kalabalık değiller ve savaşlara niçin olacak bir kral ve yönetici sınıf yok. 

Insanlar enerjilerini esas ihtiyaçlarını yerine getirmek için harcıyorlar, kalan zamanlarda da kendi yaşam alanı olan evlerde duvarlara resimler çizip iç dünyalarının güzelliklerini zenginleştirerek süre geçiriyorlar. Bu ideale ulaşan toplum, kadın ve erkek eşitliğinin olmadığı, varlıklı ve fakir arasındaki gelir dağılımı farkının arşa yükseldiği, mülkiyetin benliğin önüne geçtiği günümüzden, 9000 bin yıl önce bu topraklarda hüküm sürdü. 

Çatalhöyük, binlerce takvim ‘ilerleme’ sonrasında kendimizi sorgulamamız için fırsat sunuyor.

, Ankara, İngiltere, Altın

About The Author

Wabi

No Comments

Leave a Reply

ankara escort eskisehir escort izmir escort antalya escort gaziantep escort bursa escort ankara escort gaziantep escort bodrum escort izmit escort konya escort